Πριν επενδύσετε: λίστα ελέγχου για την πρώτη φορά

Τι πρέπει να έχετε πριν ξεκινήσετε να επενδύετε;

Πριν επενδύσετε, ελέγξτε επτά πράγματα με τη σειρά: έναν σαφή στόχο με ημερομηνία, κανένα ακριβό χρέος, ένα αποθεματικό έκτακτης ανάγκης ήδη έτοιμο, ένα σχέδιο μίας σελίδας, χρήματα που μπορείτε να αφήσετε ανέγγιχτα για χρόνια, ένα προϊόν που ξέρετε να εξηγήσετε και έναν φορέα που έχετε ελέγξει εσείς. Κάθε βήμα προστατεύει το επόμενο, οπότε αν παραλείψετε ένα, αποδυναμώνονται τα υπόλοιπα.

Ακολουθήστε τη λίστα με τη σειρά. Τα πρώτα βήματα είναι λιγότερο συναρπαστικά από την επιλογή μιας επένδυσης, αλλά είναι αυτά που κρίνουν αν θα μπορέσετε να παραμείνετε επενδυμένοι όταν πέφτουν οι τιμές.

Γιατί χρειάζεστε στόχο και ημερομηνία πριν επενδύσετε;

Ένας στόχος και μια ημερομηνία σας λένε πόσο κίνδυνο μπορούν να αναλάβουν αυτά τα χρήματα. Αν θα τα χρειαστείτε σε περίπου πέντε χρόνια ή λιγότερο, συνήθως είναι προτιμότερο να τα έχετε σε αποταμίευση: μια πτώση λίγο πριν τα χρησιμοποιήσετε μπορεί να μην αφήσει χρόνο για ανάκαμψη. Τα χρήματα για στόχους δέκα ετών ή περισσότερο έχουν περιθώριο να αντέξουν τις κακές περιόδους.

Το «μακροπρόθεσμα» από μόνο του σημαίνει λίγα. Το «προκαταβολή για σπίτι το 2031» ή το «σύνταξη στα 63» σας δίνει κάτι συγκεκριμένο πάνω στο οποίο να σχεδιάσετε. Δώστε σε κάθε μέρος των χρημάτων σας τη δική του ημερομηνία αντί να ανακατεύετε όλους τους στόχους.

Σχεδιάστε και το τέλος: καθώς πλησιάζει η ημερομηνία, πολλοί μεταφέρουν σταδιακά τα χρήματα σε αποταμίευση, ώστε μια πτώση της τελευταίας στιγμής να μην τινάξει τον στόχο στον αέρα. Το επόμενο μάθημα, πόσο κίνδυνο μπορείτε να αναλάβετε όταν επενδύετε, εξετάζει τον χρονικό ορίζοντα πιο αναλυτικά.

Αξίζει να εξοφλήσετε τα χρέη πριν επενδύσετε;

Συνήθως ναι, αν το χρέος είναι ακριβό. Η εξόφληση μιας πιστωτικής κάρτας, μιας υπερανάληψης ή ενός ακριβού δανείου δίνει ένα βέβαιο αποτέλεσμα: ό,τι αποπληρώνετε παύει να παράγει τόκους που θα πληρώνατε σε κάθε περίπτωση. Καμία επένδυση δεν μπορεί να το υποσχεθεί αυτό. Με ένα φθηνότερο και μακροπρόθεσμο χρέος, όπως ένα κανονικό στεγαστικό δάνειο, συνήθως δεν χρειάζεται να το εξοφλήσετε πρώτα, αλλά μην παραλείψετε καμία δόση.

Μια λογική σειρά για τους περισσότερους: κρατήστε ένα μικρό αρχικό απόθεμα ώστε το επόμενο απρόβλεπτο έξοδο να μην καταλήξει ξανά στην κάρτα, πληρώστε τουλάχιστον το ελάχιστο κάθε χρέους και διαθέστε ό,τι περισσεύει στο χρέος με το υψηλότερο επιτόκιο. Όταν το εξοφλήσετε, μεταφέρετε αυτή την πληρωμή στο επόμενο.

Κοιτάξτε το πραγματικό κόστος, όχι μόνο το διαφημιζόμενο επιτόκιο: ένα προωθητικό επιτόκιο που εκτινάσσεται όταν λήξει η προσφορά μπορεί να αλλάξει τη σειρά. Αν οι δόσεις σας έχουν ήδη γίνει βαριές, μιλήστε έγκαιρα με τους πιστωτές σας και αναζητήστε έναν μη κερδοσκοπικό φορέα που παρέχει συμβουλές για χρέη στην περιοχή σας πριν σκεφτείτε να επενδύσετε.

Πόσα χρήματα πρέπει να έχετε στο αποθεματικό έκτακτης ανάγκης πριν επενδύσετε;

Υπολογίστε το αποθεματικό έκτακτης ανάγκης με βάση τα βασικά σας έξοδα, όχι τα έσοδά σας. Αθροίστε όσα θα συνεχίζατε να πληρώνετε αν σταματούσατε να πληρώνεστε και πολλαπλασιάστε τα επί τους μήνες που θα μπορούσατε να χρειαστείτε για να ορθοποδήσετε: συνήθως τρεις έως έξι, περισσότερους αν τα έσοδά σας είναι ακανόνιστα ή αν κάποιος εξαρτάται από εσάς. Προσθέστε οποιοδήποτε μεγάλο έξοδο ήδη βλέπετε να έρχεται.

Για να υπολογίσετε τα βασικά σας έξοδα, πάρτε τις τραπεζικές κινήσεις των τριών τελευταίων μηνών και αθροίστε στέγαση, ρεύμα και φυσικό αέριο, φαγητό, μετακινήσεις, ασφάλειες, φροντίδα παιδιών, κινητό και ίντερνετ και τις ελάχιστες δόσεις των χρεών σας. Διαιρέστε με το τρία. Έπειτα προσθέστε το μηνιαίο μερίδιο των ετήσιων πληρωμών, όπως η ανανέωση των ασφαλειών. Αφήστε έξω ό,τι θα περικόπτατε σε μια κρίση, όπως το φαγητό έξω.

Κρατήστε το αποθεματικό σε ρευστά, σε ξεχωριστό λογαριασμό ταμιευτηρίου με άμεση διαθεσιμότητα, σε τράπεζα που καλύπτεται από το ταμείο εγγύησης καταθέσεων της χώρας σας. Δεν πρέπει να είναι επενδυμένο ούτε σε κρυπτονομίσματα: οι επενδύσεις μπορεί να πέσουν ακριβώς όταν χρειάζεστε τα χρήματα, συχνά στην ίδια κρίση που θέτει σε κίνδυνο τις θέσεις εργασίας.

Αν ο στόχος σας φαίνεται μακρινός, βάλτε έναν πρώτο ενδιάμεσο στόχο, όπως έναν μήνα βασικών εξόδων, και συμπληρώστε τον με μια αυτόματη μεταφορά την ημέρα που πληρώνεστε.

Μόνο ως παράδειγμα: ένα φανταστικό νοικοκυριό με επινοημένα ποσά. Ο δικός σας στόχος εξαρτάται από τα έξοδά σας, τα έσοδά σας και το ποιος εξαρτάται από εσάς.

Τι περιλαμβάνει ένα οικονομικό σχέδιο μίας σελίδας;

Ένα σχέδιο μίας σελίδας καταγράφει τα καθαρά μηνιαία έσοδά σας, τα βασικά και τα μη απαραίτητα έξοδα, τα χρέη με το επιτόκιό τους, το αποθεματικό έκτακτης ανάγκης (στόχος και όσα έχουν αποταμιευτεί) και κάθε στόχο με ποσό και ημερομηνία. Ό,τι περισσεύει είναι το μέγιστο που θα μπορούσατε να επενδύετε ανά μήνα. Αν δεν περισσεύει τίποτα, το σχέδιο σας λέει να περιμένετε.

• Έσοδα: όσα εισπράττετε καθαρά ανά μήνα. Αν διαφέρουν, χρησιμοποιήστε το ποσό ενός συνηθισμένου «αδύναμου» μήνα.
• Βασικά έξοδα: το μηνιαίο ποσό που βγάλατε όταν υπολογίσατε το αποθεματικό έκτακτης ανάγκης.
• Μη απαραίτητα έξοδα: φαγητό έξω, χόμπι και συνδρομές, με ένα ρεαλιστικό ποσό και όχι το ιδανικό.
• Χρέη: το υπόλοιπο, το επιτόκιο και η ελάχιστη δόση του καθενός, ξεκινώντας από το υψηλότερο επιτόκιο.
• Αποθεματικό έκτακτης ανάγκης: ο στόχος, όσα έχετε ήδη αποταμιεύσει και η μηνιαία μεταφορά.
• Στόχοι: ο καθένας με ένα ποσό, μια ημερομηνία και μια μηνιαία αποταμίευση (το ποσό διαιρεμένο με τους μήνες που απομένουν).
• Μακροπρόθεσμα χρήματα: ό,τι μένει, αν μένει κάτι, μετά από όλα τα παραπάνω. Είναι η μόνη γραμμή που θα μπορούσατε να επενδύσετε.

Βάλτε ημερομηνία σε κάθε έκδοση και αναθεωρήστε την μία φορά τον χρόνο, ή νωρίτερα αν υπάρξει μια μεγάλη αλλαγή, όπως μια νέα δουλειά ή μια μετακόμιση. Ένα μικρό ποσό σε μακροπρόθεσμη βάση με όλα τα υπόλοιπα καλυμμένα αξίζει περισσότερο από ένα μεγάλο χωρίς δίχτυ ασφαλείας.

Αν ο εργοδότης σας βάζει χρήματα όταν εσείς εισφέρετε σε ένα επαγγελματικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα, η πλήρης αξιοποίηση αυτής της εισφοράς συνήθως προηγείται της επένδυσης αλλού. Μάθετε επίσης αν η χώρα σας προσφέρει λογαριασμούς ή προϊόντα με φορολογικά πλεονεκτήματα για αποταμίευση ή επένδυση: ο τύπος λογαριασμού ή προϊόντος που χρησιμοποιείτε μπορεί να έχει τόση σημασία όσο και αυτό που αγοράζετε.

Πόσα χρήματα θα έπρεπε να επενδύσετε στην αρχή;

Επενδύστε μόνο χρήματα που μπορείτε να αφήσετε ανέγγιχτα για τουλάχιστον πέντε χρόνια και να τα δείτε να πέφτουν απότομα χωρίς να αλλάξετε τα σχέδιά σας: τη γραμμή «μακροπρόθεσμα χρήματα» του σχεδίου σας, μετά τα χρέη, το αποθεματικό έκτακτης ανάγκης και τους κοντινούς στόχους. Το να ξεκινήσετε με λίγα και να προσθέτετε τακτικά σας μαθαίνει πώς βιώνεται μια πτώση πριν ρισκάρετε πολλά.

Δοκιμάστε το ποσό σε χρήματα, όχι σε ποσοστά. Φανταστείτε ότι αυτό το ποσό πέφτει κατά ένα τρίτο και μένει εκεί για δύο χρόνια. Αν αυτό σας ανάγκαζε να πουλήσετε, να δανειστείτε ή να καθυστερήσετε έναν στόχο, το ποσό είναι προς το παρόν πολύ μεγάλο. Το μάθημα για την ανοχή στον κίνδυνο το μετατρέπει σε μια σύντομη αυτοαξιολόγηση, με ένα πρακτικό παράδειγμα.

Πώς ξέρετε αν καταλαβαίνετε μια επένδυση;

Καταλαβαίνετε μια επένδυση όταν μπορείτε να εξηγήσετε, σε δύο ή τρεις απλές προτάσεις, τι είναι, πώς βγάζει χρήματα, τι θα μπορούσε να την κάνει να τα χάσει, πόσο κοστίζει κάθε χρόνο και πώς θα βγαίνατε από αυτήν. Αν δεν μπορείτε, ή αν σας αρκεί το πόσο πεπεισμένος φαίνεται κάποιος άλλος, δεν είστε ακόμη έτοιμοι να την αγοράσετε.

Διαβάστε τα έγγραφα του ίδιου του προϊόντος, όχι μια περίληψη από αυτόν που σας το πουλάει. Σε ένα αμοιβαίο κεφάλαιο, συνήθως είναι το έγγραφο βασικών πληροφοριών (KID) και το ενημερωτικό φυλλάδιο του κεφαλαίου: σε τι επενδύει, ο δείκτης κινδύνου του, το κόστος του και πώς να το πουλήσετε. Δύο αμοιβαία κεφάλαια με διαφορετικά ονόματα μπορεί να έχουν σχεδόν τα ίδια στο χαρτοφυλάκιο, οπότε ελέγξτε σε τι επενδύει το καθένα.

Το κόστος αξίζει ξεχωριστό έλεγχο, γιατί μια επιβάρυνση που χρεώνεται κάθε χρόνο αθροίζεται, είτε η επένδυση ανεβαίνει είτε πέφτει. Το μάθημά μας για το πώς λειτουργούν οι επενδυτικές χρεώσεις δείχνει την επίδραση σε χρήματα, και ο έλεγχος των δέκα ερωτήσεων για να αποφασίσετε τα συγκεντρώνει όλα όταν αξιολογείτε μια συγκεκριμένη επιλογή.

Πώς ελέγχετε σε ποιον θα πληρώσετε;

Αναζητήστε τον φορέα στο επίσημο μητρώο της χώρας σας πληκτρολογώντας εσείς τη διεύθυνση του ιστότοπου της εποπτικής αρχής, όχι ακολουθώντας έναν σύνδεσμο. Επιβεβαιώστε ότι μπορεί να παρέχει τη συγκεκριμένη υπηρεσία, ότι τα στοιχεία επικοινωνίας του συμπίπτουν με αυτά που σας έδωσαν και ότι η πληρωμή πηγαίνει σε λογαριασμό στο όνομά του. Ποτέ μην πληρώνετε σε φυσικό πρόσωπο ή σε πορτοφόλι κρυπτονομισμάτων.

Τα διάσημα ονόματα χρειάζονται τον ίδιο έλεγχο, γιατί είναι αυτά που αντιγράφουν περισσότερο οι απατεώνες. Έπειτα, δώστε στον εαυτό σας χρόνο: ποτέ μην πληρώνετε λόγω της βιασύνης μιας προθεσμίας, για ένα μπόνους αν αποφασίσετε αμέσως ή επειδή σας ζητούν να μην το πείτε σε κανέναν. Μια πραγματική ευκαιρία θα είναι ακόμη εκεί και την επόμενη εβδομάδα.

Το μάθημά μας για το πώς να καταλάβετε αν ένας broker είναι αξιόπιστος περνά βήμα προς βήμα από το μητρώο, και αυτό για τα προειδοποιητικά σημάδια των επενδυτικών απατών εξετάζει τις τακτικές πίεσης που χρησιμοποιούν οι απατεώνες.

Πριν επενδύσετε: συχνές ερωτήσεις